U bent hier: Home / Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

 

Wat is een thesaurus?

Waarvoor wordt een thesaurus gebruikt?

Waarom zijn de termen niet georganiseerd zoals ik zou verwachten?

Wij hebben onze eigen trefwoorden/terminologie. Kunnen we nog wel aansluiten op de AAT?

Waarom zit een veelgebruikte term niet in de AAT?

Waaraan moet een nieuwe term voldoen?

Hoe stel ik een nieuwe term voor?

Hoe gebruik ik de zoekfunctie van de AAT?

Er staan fouten in de AAT! Kan ik hier hier iets aan doen?

Hoe geef ik een wijzigingsvoorstel in de thesaurus door?

Hoe weet ik dat mijn voorstel verwerkt is?

Kan ik de AAT-Ned ook downloaden?

Bestaat er een uitgebreide handleiding bij het gebruik van de AAT?

Wat is Linked Open Data?

 


  • Wat is een thesaurus?

Een thesaurus is een gecontroleerde trefwoordenlijst: begrippen worden in een context geplaatst en synoniemen, spelvarianten, afkortingen en meervouds- en enkelvoudsvormen worden binnen hetzelfde concept ondergebracht; definities (scope notes) verduidelijken de betekenis en homografen worden onderscheiden.

De hiërarchische structuur leidt de gebruiker van een algemene 'brede' zoekactie naar meer specifieke trefwoorden. Andersom kan een zoekactie verbreed worden door het gebruik van ofwel de opwaartse hiërarchie ofwel van gerelateerde termen.

 


  • Waarvoor wordt een thesaurus gebruikt?

Een thesaurus wordt gebruikt bij registratie en documentatie van collecties: museum-, bibliotheek-, archief- en onderzoekscollecties. In deze context wordt de thesaurus gezien als geautoriseerde vocabulaire die standaardisatie en eenduidigheid bewerkstelligt in de ontsluiting van genoemde collecties.

Naast documentatie en registratie is een thesaurus een handig hulpmiddel bij database- of webzoekacties. Het is een semantisch kennissysteem dat connecties en links tussen concepten toont. Deze verbanden en relaties helpen de kans op zuivere zoekresultaten te vergroten. In de toekomst zullen thesauri steeds vaker aan zoekmachines worden gekoppeld om de hoeveelheid 'ruis' in zoekresultaten op het internet zoveel mogelijk te reduceren.

Tot slot kan een thesaurus ook gebruikt worden als onderzoeksinstrument. Hiervoor is het waardevol omdat het een schat aan informatie en contextuele kennis herbergt.

 


  • Waarom zijn de termen niet georganiseerd zoals ik zou verwachten?

Waarom vind ik ‘Avondmaalskelken’ en ‘miskelken’ niet onder ‘kerkzilver’? De hiërarchische ordening van de AAT gaat van oorsprong in eerste instantie uit van vorm en functie. In tweede instantie kijkt men naar de context. Alle termen die betrekking hebben op voorwerpen waar men iets in kan doen, zijn om deze reden terug te vinden onder de ‘houders’. De in de cultuurgeschiedenis meer gebruikelijke ordening naar materiaal of context wordt in de AAT dus niet gevolgd.

Het begrip ‘kerkzilver’ wordt als objectgenre naar functie getypeerd, evenals bijvoorbeeld ‘relatiegeschenken’ en ‘tafelgerei’. Individuele voorbeelden van kerkzilver, zoals ‘Avondmaalskelken’, of ‘kaarsenstandaarden’ kunnen respectievelijk worden gevonden onder ‘drinkgerei’ en ‘verlichting naar vorm’.

Echter, tegenwoordig is het mogelijk om termen onder meerdere broader terms beschikbaar te maken (polyhiërarchie). Dit maakt de thesaurus beter doorzoekbaar: behalve via ‘drinkgerei’ zijn de ‘Avondmaalskelken’ nu ook via ‘liturgische houders’ terug te vinden.
 


  • Wij hebben altijd onze eigen terminololgie gebruikt. Kunnen we nog wel aansluiten op de AAT?

Wanneer u zelf trefwoorden heeft toegekend en u wilt nu toch afstemming op de AAT, dan is het raadzaam om uw trefwoorden te vergelijken met de AAT en, indien nodig, op te schonen. Bijvoorbeeld door AAT-voorkeurstermen over te nemen en uw eigen trefwoord als synoniem (niet-voorkeursterm) aan uw thesaurus toe te voegen (of andersom). Op deze manier creëert u meerdere zoekingangen om uw collectie beter toegankelijk te maken.
 


  •  Waarom zit deze veelgebruikte term niet in de AAT?

Het is vrijwel onmogelijk om volledigheid in de thesaurus te bereiken. Hoewel de thesaurus steeds uitgebreid wordt, is dit is ook niet de doelstelling van de AAT. Het is daarom goed mogelijk dat specifieke onderwerpen betreffende uw collectie (nog) niet in de AAT opgenomen zijn.

De oplossing is om de term die u voor uw registratie nodig acht, te koppelen aan de hiërarchische structuur van de AAT; dus een meer algemene term (een broader term) te kiezen waar de term qua betekenis onder thuishoort. Als u bijvoorbeeld de specifieke term ‘Friese staartklok’ wilt gebruiken (staat niet in de AAT) dan zou deze als narrower term onder de wel in de AAT voorkomende term ‘wandklokken’ kunnen vallen. Deze term kunt u in uw eigen systeem toevoegen als Broader term. U maakt zodoende gebruik van de structuur van de AAT, maar u gebruikt met ‘Friese staartklok’ een dusdanig specifieke term die waarschijnlijk in niet veel andere collecties gebruikt wordt (dus ook niet per se in de AAT opgenomen hoeft te worden). Echter, iemand die in uw collectie op wandklokken zoekt, vindt, dankzij de hiërarchische opbouw, op deze manier ook de Friese staartklok.

Als een ontbrekende term of verkeerde interpretatie van een begrip een storende lacune in de AAT is, dan is het mogelijk om een termvoorstel in te dienen. Let wel, een termvoorstel moet aan de richtlijnen van de AAT voldoen!

  


  •  Waaraan moet een nieuwe term voldoen?

Indien u constateert dat een bepaalde term ontbreekt in de AAT dan kunt u voorstellen om dit begrip toe te voegen aan de thesaurus. Om in aanmerking te komen voor opname in de thesaurus moet de term aan een aantal minimumeisen voldoen.

Ten eerste moet het nieuwe trefwoord passen binnen de scope van de AAT. Ten tweede dient het voorstel ondersteund te worden door drie valide bronnen waarin de term voorkomt. Ook de definitie of scope note moet gestaafd worden door één deugdelijke bron. Om de term een plaats te geven in de thesaurus geeft u ook aan wat de Broader term is of welke de Broader terms zijn.

Uitgebreidere richtlijnen voor de Nederlandstalige AAT staan hier

Uiteindelijk bepaalt het Getty Research Institute of een term wordt opgenomen in de AAT. Uiteraard is het voor deze opname noodzakelijk dat het gehele concept in het Engels/Amerikaans is vertaald. Ook de Engelse concepten dienen gevalideerd te worden door drie betrouwbare bronnen. Zie voor de complete richtlijnen de Editorial Guidelines van het Getty Research Institute.

 


  • Hoe werkt de zoekfunctionaliteit van de AAT? 

Eenvoudig zoeken
Als de browser opent dan komt u in een eenvoudig zoekscherm waar u een Nederlandstalige zoekterm kunt invullen. Houd er rekening mee dat er standaard rechts getrunceerd wordt. Dat wil zeggen dat er wordt gezocht op de ingetypte term plus alle tekens die daarachter staan. Wanneer bijvoorbeeld wordt gezocht op auto, dan omvat het zoekresultaat ook woorden als auto's, autobiografie, autoshowrooms, etc. In de resultatenlijst vindt u zowel voorkeurstermen als alternatieve termen (equivalent term) die in het grijs worden weergeven.

Als u twijfelt over de spelling kunt u gebruik maken van de truncatie van het zoekveld. U kunt bijvoorbeeld op de beginletters van het woord zoeken. (bv.: ‘acces’ voor ‘accessoires’.)
Resultaten van de zoekactie worden onder het zoekscherm gepresenteerd. In het geval van ‘molens’ staat er dat ‘de zoekactie 6 termen heeft opgeleverd’. De gevonden termen worden gepresenteerd in een bepaalde kleur. De kleur geeft de status van een term aan (zie de legenda bovenin het zoekscherm)

Kijk voor uitgebreidere uitleg van de zoekfunctionaliteit en beschrijving van de termen en velden in de AAT op:
Toelichting op de AAT - Zoeken in de AAT

 


  • Er staan fouten in de AAT! Kan ik hier iets aan doen?

De Nederlandstalige AAT is volledig gebaseerd op de door het Getty Research Institute samengestelde Engels-/Amerikaanstalige AAT. Deze thesaurus is zorgvuldig gecompileerd. De termen moeten aan bepaalde richtlijnen voldoen voordat ze de status ‘geaccepteerde term’ krijgen toegewezen. Een professioneel vertaalbureau zorgt voor een eerste vertaling van voorkeurstermen en de scope note naar het Nederlands. Veel termen zijn echter dermate specifiek dat specialistische kennis nodig is om een term te kunnen vertalen. Andere onjuistheden kunnen uiteraard ook ontstaan door verschillen in betekenis tussen de Engelse en de Nederlandse taal of doordat begrippen in het Nederlands simpelweg niet bestaan. Het is dus inderdaad mogelijk dat u onvertaalde termen of onjuistheden tegenkomt. Geef uw bevindingen dan door aan Bureau AAT zodat de Nederlandstalige AAT telkens verbeterd wordt.


De knoppen in het detailscherm

Deze knoppen kunt u alleen gebruiken vanuit het detailscherm. U moet dus een term in beeld hebben aangeklikt voordat u ze kunt zien.
Engelstalige presentatie: hiermee schakelt u van de Nederlandse naar de Engelstalige presentatie van de gegevens en vice versa. Soms is er geen vertaling van de gezochte term. U ziet dan een mededeling.

  • De link 'bewerken'

Via deze knop komt u in het bewerkingsformulier van de term. Als u commentaar wilt geven op de getoonde informatie dan kunt u dit hier noteren en naar Bureau AAT versturen. Alleen volledig ingevulde formulieren worden verzonden. Alle gegevens die u in het veld commentaar (openbaar) vermeld zullen op de website  bij de term gepubliceerd worden.

  • De link 'commentaar'

Als een gebruiker opmerkingen in het openbare veld van het formulier heeft ingevuld en verstuurd dan zal dit zichtbaar zijn onder de knop 'commentaar' bij de betreffende term.

  • De link 'term voorstellen'

Via de knop 'term voorstellen' in het detailscherm komt u in het formulier waarmee u nieuwe termen kunt indienen. Denk hierbij aan de richtlijnen. Onvolledige informatie kan niet worden verwerkt


  • Hoe weet ik dat mijn voorstel verwerkt is?

Bureau AAT zal u een bericht sturen als uw voorstel verwerkt is. Het antwoord of ondernomen actie zal bij de bewuste term vermeld worden onder de knop 'commentaar'. Nieuwe termvoorstellen worden voorlopig verzameld en behandeld door IRPA-KIK.


  •  Kan ik de AAT-Ned downloaden?

Wij raden aan om hiervoor het downloadcentrum van Getty Vocabularies te bezoeken. Zij bieden de volledige AAT data aan in Linked Open Data formaten, via een webservice (REST-API) en op aanvraag leveren ze ook een volledig XML-bestand. Momenteel biedt AAT-Ned alleen een webservice die een oude versie van de thesaurus levert.


 

 

Print pagina http://website.aat-ned.nl/veelgestelde-vragen/Veelgestelde%20vragen